Araştırma

Erken İngilizce-Orta İngilizce Dönemlerinin Benzerlik ve Farklılıkları

Adını Norman istilasından sonra alan ve Eski İngiliz döneminde yaşamış bir İngiliz, konuştuğu dilin dönemleri arasında birçok konuda birçok nedenden dolayı değişiklik olacağını ve dilinin nasıl gelişeceğini öngörmüş müydü? Özellikle Eski İngilizce dönemi Orta İngilizceden çok farklıdır. Nitekim birçok edebiyat tarihçisi, Eski İngiliz dönemini bir dönemden çok bir hazırlık süreci olarak tanımlar. Bu yazıda size tarihsel arka plan, dil kullanımı, eğitim tarzı ve edebiyat konuları açısından bu farklılıkların neler olduğu açıklanacaktır.

İlk olarak Büyük Britanya Adalarının yerli halkı olan Keltler, adalarda, dilleri Eski İngilizce olan Anglosaksonlar (Germen Kabileleri) onları kuzeye ve batıya (Cornwall, Wales, İrlanda ve İskoçya) sürgün edene kadar yaşamışlardır. Yanlarında kendi sözlü edebiyatlarını da getirmişlerdir. Dolayısıyla bu dönemde ortaya çıkan birçok eser de, Germenlerin geldikleri yer olan Avrupa ile ilgilidir. Altıncı yüzyılda Romalılar adalarda bulunanları Hristiyanlıkla tanıştırmışlardır. Aynı zamanda dini okullar olan manastırlar açılmış ve o zamana kadar sözlü olan edebiyat, ilk kez yazılmaya başlanmıştır. Bu sayede, Roma Kültürü ile Hıristiyanlık, manastırlarda –en bilinenleri Jarrow ve Whitby- yayılmaya başlamıştır. Orta İngiliz dönemi ise 1066 yılında Norman istilası ile başlamıştır. Adalarda yaşayanlar, Normanlar Alman kökenli olduğu için 4. yüzyıla göre bu mesleği daha çabuk benimsemiştir.

Bu tarihten sonra Fransız Medeniyeti İngiltere’ye gelmiştir. Oxford gibi üniversiteler açılıp daha felsefi hale getirilen ve modernleştirilen eğitim başlamıştır. Fransızca ve Latince iki asırdır ülkenin ana dili olduğu için, bu süreçte İngilizce edebi eser yazılmaz, ancak bu sayede İngilizce kelime dağarcığı genişler, ifade zenginleşir ve dilbilgisi daha basit hale gelir. Dil o kadar değişir ki bugün bile iyi eğitimli bir İngiliz Eski İngilizce eserlerini okuyamaz ama Orta İngilizce eserlerini özellikle Fransızca biliyorsa anlayabilir. Bu olayın en güzel örneği, en önemli ve uzun şiir olan Beowulf’tan olacaktır:

“Hwæt. We Gardena in geardagum,
þeodcyninga, þrym gefrunon,
hu ða æþelingas ellen fremedon.
Oft Scyld Scefing sceaþena þreatum,
monegum mægþum, meodosetla ofteah,
egsode eorlas. Syððan ærest wearð
feasceaft funden, he þæs frofre gebad,
weox under wolcnum, weorðmyndum þah,
oðþæt him æghwylc þara ymbsittendra
ofer hronrade hyran scolde,
gomban gyldan. þæt wæs god cyning.” (Beowulf, 1-11)

Şiirin modern İngilizce’ye çevrilmiş hali ise şöyledir:

LO, praise of the prowess of people-kings
of spear-armed Danes, in days long sped,
we have heard, and what honor the athelings won!
Oft Scyld the Scefing from squadroned foes,
from many a tribe, the mead-bench tore,
awing the earls. Since erst he lay
friendless, a foundling, fate repaid him:
for he waxed under welkin, in wealth he throve,
till before him the folk, both far and near,
who house by the whale-path, heard his mandate,
gave him gifts: a good king he!” (Beowulf, 1-11)

Almanlar bir yandan Keltlerle, diğer yandan Danimarkalılarla savaşmaktadır. Danimarkalılar manastırları yakmışlardır. Bu nedenle eserler yarı yarıya korunabilseler dahi Eski İngilizce Dönemi’nde yazarların isimleri bilinmemektedir. Bu dönemde şiir, tüm dünya ilklerinde olduğu gibi daha çok yazılmıştır. Şiirlerde özellikle denizlerde kasvetli bir doğa, özlem, her türlü savaş vardır. Bunun nedeni, Almanların, onları yağmurlu ve kasvetli bir yerden geldikleri yerde yeniden bulmalarıdır. Eski İngilizcede, Hristiyanlığın yayılması ve ruhun ölümsüzlüğü inancıyla temaların değiştiği The Phoenix gibi eserleri ele alsalar da şiirlerde aydınlanma atmosferi, savaş dışı aşk gibi konuların asıl farkı, yani, tema değişikliği Orta İngiliz Dönemi’nde gerçekleşir.

Bu dönemde Fransızların etkisiyle ve savaşın durmasıyla birlikte, özellikle üniversite eğitimi ve Eski İngilizceden daha fazla metnin korunması neticesinde metinleri kimin yazdığı bilinmektedir.
Bütün bu savaş atmosferi, vatan kuramama, insanları sadece savaşlar hakkında yazmaya yöneltmiştir. Bu nedenle, türler Eski İngiliz döneminde destan ve ağıttır. Ayrıca şiir yazarken aliterasyon, asonans (sesli harflerin birbirlerine tam uymadıkları yarı uyak) ve kenning (iki ayrı sözcüğü birleştirerek benzetme yapmak) çokça kullanılmıştır. Fransızların etkisi altında doğayla ve birbirleriyle savaşmaları ve ilhamları nedeniyle hüzünlü ve umutsuz olan İngilizler, artık daha umutlu insanlar olurlar.

Artık doğanın parlak ve çiçekli yönünü görebilmişlerdir. Şiirlerinde de çeşitlilik başlamıştır, artık romantizm, lirik şiirler, dinsel dramlar yazabilmişler ve alegori kullanmaya başlamışlardır. Yine de edebi eserlerde Eski İngilizceden etkiler vardır. Metrik romantizmin konusu saray aşkı ve maceradır, özellikle şövalyelerin maceraları anlatılır. Kadın yazarlar da bu dönemde eserler üretmeye başlamıştır.

Sonuç olarak, Norman istilası Büyük Britanya’yı, halkını, iç dünyalarını ve tabii ki edebi eserlerini büyük ölçüde etkilemiştir. Topraklar Normanlar tarafından işgal altındayken, Fransız bir scop olan Taillefer, Chanson de Roland’ı seslendirmiştir. Edebiyat tarihçisi George Sampson’ın dediği gibi: “Taillefer’in İngiliz topraklarında şiir okuyarak ilerlemesi, William ve şövalyelerinin kılıçlarıyla bu ülkenin fethi kadar önemliydi.” (Urgan 45)

KAYNAKÇA
Urgan, Mina. İngiliz Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Yapı Kredi, 2003
Blamires, Harry. A Short History of English Literature. Methuen & Co. Ltd, 1974
Coyle, Martin and Peck, John. A Brief History of English Literature. New York: Palagrave Publishing, 2002
“A Study of Old English Period (450 AD to 1066 AD)”. Researchgate.net.
“Beowulf”. lrc.la.utexas.edu.
“Old English Online”. lrc.la.utexas.edu.
“Beowulf (modern English translation)” . poetryfoundation.org.
“Beowulf (Old English version)”. poetryfoundation.org.

Yazar: Buse Çınar

Ankara’da dünyaya gelmiştir. Çocukluğundan beri edebiyata ilgi duymuş ve birçok yazı yazmıştır. Lise eğitiminin ardından Selçuk Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümüne girmiştir. Halen bu okulda öğrenim görmektedir. Ek olarak, okul topluluklarında çevirmenlik yapmaktadır. Ayrıca yazılarını kendi web sitesinde de yayımlamaktadır.

Bu Yazıya 2 Yorum Yapılmıştır.

  1. safa can Cevapla

    ingiliz dilinin tarihi hakkında böylesine içeriği zengin bir yazı okumak ve yeni şeyler öğrenmek isteyen herkesin mutlaka göz atması gereken bir yazı olmuş. çok başarılı ve bilgilendirici. elinize sağlık

  2. Dr. Öğr. Üyesi HÜSEYİN ALTINDİŞ Cevapla

    Tebrikler! Hayırlı olsun.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir