Ali Altınel’in ‘Geometrik Soyutlama Dili’ Hakkında Bir Röportaj

Eserlerinizdeki bu güçlü ve karakteristik tarzı henüz tanımayan okurlarımız için, kendinizi birkaç cümleyle nasıl öne çıkarırsınız? Sanat yolculuğunuz nasıl başladı?

Sanatımı, karmaşık dünyayı minimalist bir düzenle yeniden inşa etme çabası olarak tanımlıyorum. Hayatın ritmini, doğayı ve insan hikayelerini köşeli formlar, keskin hatlar ve dengeli renk paletleriyle geometrik bir düzleme aktarıyorum. Benim için geometri sadece bir teknik değil; karmaşanın içindeki o saf ve net özü yakalamanın en dinamik yolu.

Sanat yolculuğum, çevremdeki akışı ve nesneleri dekonstrüktif olarak görmeye başlamamla doğdu. Figürlerin ve mekanların detaylarında kaybolmak yerine, onların temelindeki yapı taşlarını ve enerjiyi keşfetmek istedim. Bu arayış beni zamanla inorganik formları geometrik bir disiplinle buluşturmaya yöneltti. “Next Stop” veya “Mind Flow” gibi işlerimde de görülebileceği gibi; soyut düşünceleri ve anlık durumları, herkesin kendinden bir parça bulabileceği net ve karakteristik bir görsel dile dönüştürmek yolculuğumun ana motivasyonu haline geldi. Aslında yaptığım şey, insanın primitif bilincine hitap eden çalışmalar üretmek. Çizdiklerim; bir nesneye ya da canlıya anlık bir bakışta aklımızda kalan ana formu, hatta “low-poly” bir modellemesi diyebiliriz.

Resimlerinizde belirgin bir yalnızlık, izole oluş ve dinginlik hissi var. Günlük hayatınızda da bu kadar sakin ve kendi içine dönük biri misiniz, yoksa bu sadece tuvale yansıyan bir alter-ego mu?

Eserlerimde hissedilen o dinginlik ve izole oluş hali, aslında bir kaçış ya da yapay bir alter-ego değil; tamamen günümüz dünyasının gürültüsüne karşı geliştirdiğim bilinçli bir duruş. Günlük hayatımda tamamen inzivada yaşayan, toplumdan kopuk biri değilim. Ancak zihnimin üretim aşamasında ve kendi iç alanımda sakinliği, odaklanmayı ve yavaşlamayı seçtiğim doğru.

Sanatımda geometrik formları seçmemin nedeni de tam olarak bu. Geometri bana kaosu düzenleme gücü veriyor. Dış dünyadaki o bitmek bilmeyen uyarıcı akışını ve karmaşayı tuvalimde sadeleştiriyor, köşeli ve net hatlarla onlara bir sınır çiziyorum. Örneğin “Fisher” film karesi gibi bir donmuşluğu veya “Nature” doğanın kendi içindeki o kusursuz ritmini barındırırken, aslında o anın içindeki saf sessizliğe odaklanıyor.

Dolayısıyla resimlerimdeki yalnızlık hissi, melankolik bir kopuşu değil, insanın kendi özüyle baş başa kaldığı o korunaklı ve huzurlu anı temsil ediyor. Ben tuvalin başına geçtiğimde dış dünyanın sesini kısıyorum; resimlerime yansıyan sakinlik de bu bilinçli sadeleşme sürecinin doğal bir sonucu.

Sanat dünyasında üretken bir isimsiniz; peki yaratım sürecinde size en çok ne eşlik eder? Olmazsa olmaz bir çalışma rutininiz, arka planda mutlaka çalması gereken bir müzik türü ya da sizi besleyen keyifli bir alışkanlığınız var mıdır?

Son zamanlarda iyice parlamış olan bir müzik türü var; LoFi. Bu müzik hem ritmik olması hem de söz içermemesi nedeniyle konsantrasyonumu üst seviyeye çıkarıyor. Yaratım süresinde de çevremde ne varsa ondan beslenebiliyorum. Bir figürün en ilkel formuna ulaşmak için derinlemesine gözlem yapıyorum sadece. Çoğu zaman bir fotoğraf üzerinden sadeleştirerek ilerliyorum.

Doğayı alışılagelmiş yumuşak hatlarla değil, oldukça keskin, köşeli ve geometrik formlarla (neredeyse fütüristik veya kübist bir soyutlamayla) ele alıyorsunuz. Organik olanı bu denli inorganik ve net sınırlarla şekillendirme tercihinizin arkasındaki temel motivasyon nedir?

Doğayı alışılagelmiş yumuşak hatlarıyla değil de keskin ve köşeli formlarla ele almamın temel motivasyonu, görünenin ötesindeki sarsılmaz düzeni ve matematiği görünür kılma isteğimdir. Organik yapıları “inorganik” sınırlar içine yerleştirdiğimde, aslında doğanın kendi içindeki gizli mimariyi ve dengeyi vurguluyorum.

Doğa, uzaktan bakıldığında amorf ve tesadüfi görünebilir; ancak derinlemesine incelediğimizde her şeyin kusursuz bir geometri üzerine inşa edildiğini görürüz. Ben doğayı resmederken onu taklit etmiyorum, onu yeniden yapılandırıyorum. “Nature” serisinde de olduğu gibi, bir ağacı veya dağı keskin köşelerle tanımladığımda, onun geçici olan “yumuşak” halini değil, kalıcı olan “yapısal” özünü resmediyorum.

Bu tercihimin arkasındaki asıl neden, zihnimin dünyayı bir yapbozun parçaları gibi algılama biçimidir. Yumuşak geçişler bazen anlamı bulanıklaştırabilir; oysa geometrik ve net sınırlar, her formun kendi alanını ve karakterini kesin bir şekilde korumasını sağlar. Bu netlik, doğanın kaotik yüzüne karşı benim koyduğum modern ve dingin bir disiplindir. Organik olanı köşeli formlarla şekillendirerek, fütüristik bir bakış açısıyla doğanın zamansızlığını modern bir dile tercüme ediyorum.

Akrilik tekniğini tercih ediyorsunuz. Bu teknikte renk bloklarının birleştiği keskin sınırları yakalamak ciddi bir titizlik gerektirir. Akriliğin hızlı kuruma özelliği bu keskin hatları çizerken size bir avantaj mı sağlıyor, yoksa süreci zorlaştıran bir meydan okuma mı?

Akrilik boyanın hızlı kuruma özelliği, benim çalışma pratiğimde aynı anda hem en büyük avantajım hem de en ciddi meydan okumam haline geliyor. Tarzım gereği iç içe geçen renk bloklarının birbirine karışmaması, sınırların cetvelle çizilmişçesine net ve pürüzsüz olması gerekiyor.

Hızlı kuruma özelliği, bu keskin hatları inşa ederken bana zamansal bir avantaj sağlıyor. Bir katmanı veya bir renk bloğunu tamamladıktan sonra, onun kurumasını saatlerce beklemek zorunda kalmıyorum. Kuruyan katmanın hemen yanına ya da üzerine, renkler birbirine bulanmadan, o temiz ve keskin sınırı koruyarak yeni bir katman çıkabiliyorum. Bu hız, eserlerimde yakalamak istediğim o dinamik ve net katmanlaşma sürecini besliyor.

Ancak bu durum, aynı zamanda çok büyük bir meydan okuma. Akrilik tuvalde hızla kururken hata payınızı sıfıra indirir. Renk geçişlerini ayarlamak, tonları paletten tuvale aktarırken o pürüzsüz düzlüğü yakalamak çok yüksek bir konsantrasyon ve fırça hakimiyeti gerektiriyor. Boya kurumadan o geniş renk bloklarını lekesiz ve tek parça halinde bitirmek zorundasınız.

Yani süreç benim için zamana karşı dinamik bir yarış. Akriliğin bu zorlayıcı yapısını, geometrinin getirdiği o katı disiplinle birleştirerek avantaja çeviriyorum; hatlardaki o milimetrik titizlik de bu zorluğun içinden çıkan zanaatın bir kanıtı oluyor.

Eserinizde, devasa mavi ve toprak tonlarındaki geometrik kütlelerin tam ortasında küçük, kırmızı çatılı, beyaz bir figür (bir ev veya sığınak) dikkat çekiyor. Doğanın bu büyük soyut plastiği karşısında insanı veya insan yapısını bu kadar “küçük ama odak noktası” olarak konumlandırmanızın felsefi altyapısı nedir?

Bu konumlandırmanın felsefi altyapısı, insanın evrendeki varoluşsal boyutunu ve doğayla olan kaçınılmaz ilişkisini özetleme çabamdır. Doğayı temsil eden o devasa mavi ve toprak tonlarındaki geometrik kütleler; zamansızlığı, köklü oluşu ve bizzat yaşamın kendisini simgeliyor. İnsan yapımı o küçük sığınağı bu devasalığın ortasına yerleştirerek, aslında doğanın gücü karşısındaki kırılganlığımızı ve küçüklüğümüzü net bir şekilde ilan ediyorum.

Ancak buradaki asıl nüans, o figürün küçük olmasına rağmen rengiyle, beyazlığıyla ve kırmızı çatısıyla tüm kompozisyonun odak noktası haline gelmesidir. Bu bilinçli bir tercih. Nedenine gelirsek: İnsan, doğanın o heybetli ve bazen ezici büyüklüğü içinde fiziksel olarak ne kadar küçük kalırsa kalsın, kendi bilinci, hikayesi ve sığınma arzusuyla o devasa boşluğun içinde en dikkat çekici anlam merkezini oluşturur.

O küçük ev, devasa bir geometrik sistemin kalbinde atan bir nabız gibidir. O olmasaydı, o keskin ve büyük kütleler sadece soğuk birer soyutlama olarak kalacaktı. Onu oraya yerleştirerek hem doğanın sarsılmaz büyüklüğünü hakkıyla teslim ediyorum hem de insanın o büyüklük içinde kendine güvenli, izole ve sakin bir sığınak yaratma çabasını kutsuyorum. Kısacası, hacimsel olarak küçük ama anlamsal olarak merkezi olan bu figürle, doğa ve insan arasındaki o kırılgan ama sarsılmaz dengeyi görünür kılıyorum.

Resimlerinizdeki renk paleti oldukça kontrollü ve dengeli. Özellikle gökyüzünü andıran o mavi katmanların keskinliği ile yerdeki pastel tonlar arasındaki kontrast çok güçlü. Renk seçimlerinizi yaparken tamamen sezgisel mi ilerliyorsunuz, yoksa önceden tasarlanmış matematiksel bir renk teorisine mi dayanıyorsunuz?

Renk seçimlerim, ilk bakışta sezgisel bir dışavurum gibi görünse de aslında temelinde oldukça stratejik ve tasarlanmış bir dengeye dayanıyor. Kağıt üzerinde ya da tuvalde ilk fırçayı vurmadan önce, o eserin duygusal geometrisini hangi renklerin kuracağına karar veriyorum.

Gökyüzünü temsil eden o keskin mavi katmanlar ile yerdeki pastel tonlar arasındaki güçlü kontrastın arkasında net bir neden var: Zıtlıkların yarattığı dengeyi vurgulamak. Mavi tonlar genellikle sonsuzluğu, derinliği ve o resimlerimde hissedilen dingin atmosferin “genişlik” hissini temsil ederken; yerdeki pastel ve toprak tonları o uçsuz bucaksızlığı fiziksel bir zemine oturtuyor, izleyiciyi “burada” tutuyor.

Matematiksel bir renk teorisinden çok, oranların dengesine inanıyorum. Bir eserdeki renk bloğunun büyüklüğü ile tonunun yoğunluğu arasında kurduğum bu oran, eserin genel ritmini belirliyor. Sezgilerim sadece bu planlanmış yapının içine o “beklenmedik” tonu yerleştirirken, yani o kontrollü yapıyı kırmadan ona ruh katarken devreye giriyor.

Özellikle Ghibli estetiğinden ve pastel tonların huzur veren doğasından ilham aldığım doğru, ancak bu ilhamı geometrik formların o soğuk ve mesafeli disipliniyle çarpıştırıyorum. Sonuçta ortaya çıkan o kontrast; hem matematiksel bir titizlikle hesaplanmış hem de izleyiciyi içine çeken o karakteristik ve dingin atmosferi yaratan bilinçli bir tasarımın ürünüdür.

Eserlerinizdeki bu katmanlı yapı, izleyicide derin bir boyutsallık hissi yaratıyor. Tablolarınızın bir peyzajın dijitalleşmiş/pikselleşmiş bir versiyonu mu, yoksa zihninizdeki bir duygu durumunun topoğrafik haritası mı olduğunu söyleyebiliriz?

Eserlerimi sadece dijitalleşmiş birer peyzaj olarak tanımlamak eksik kalır; tablolarım kesinlikle zihnimdeki bir duygu durumunun topoğrafik haritasıdır. Gördüğüm bir manzarayı ya da peyzajı geometrik formlara bölerek piksellere ayırmıyorum; tam tersine, iç dünyamdaki soyut anları, hisleri ve felsefi arayışları formlar aracılığıyla somutlaştırıyorum.

Bu katmanlı yapıyı ve boyutsallığı inşa etmemin çok net bir nedeni var: İnsan bilincinin ve duygularının da tıpkı yeryüzü şekilleri gibi katmanlardan, derinliklerden ve keskin sınırlardan oluştuğuna inanıyorum. Örneğin “Mind Flow” veya “Next Stop” gibi işlerime baktığınızda, orada sadece geometrik bir manzara görmezsiniz; bir düşüncenin akış yönünü, zihnin bir durakta bekleme anını ya da bir duygunun yarattığı o dingin yükseltileri görürsünüz.

Teknik olarak o katmanları üst üste pürüzsüzce bindirerek yarattığım derinlik hissi, izleyiciyi o duygu durumunun içine çekmek için kullandığım bir yöntem. Renk bloklarının sınırları ve o kütlelerin bir araya geliş biçimi, zihnimdeki o anlık hissin coğrafyasını belirliyor.

Sonuç olarak, benim tuvalimde gördüğünüz şey doğanın piksellere bölünmüş bir taklidi değil; insanın iç dünyasındaki o karmaşık, soyut akışın, geometrinin o net ve sakinleştirici diliyle haritalandırılmış halidir. İzleyiciye sunduğum şey, dışarıdaki bir dünyaya ait manzaradan ziyade, içerideki bir sessizliğin ve dengenin somut topoğrafyasıdır.

Sanat tarihinde sizi bu tarzı bulmaya iten, köşeli formları kullanırken ilham aldığınız yerli veya yabancı ekoller/sanatçılar var mı? Tarzınızın geleneksel manzara resmine bir başkaldırı olduğunu düşünüyor musunuz?

Tarzımın geleneksel manzara resmine bir başkaldırı olduğunu düşünmüyorum. Benim amacım bir şeylere karşı savaş açmak veya onu yıkmak değil; aksine, algının en saf ve en hızlı anını yakalamak. Bir ağaca, dağa ya da figüre baktığımızda, beynimiz milisaniyeler içinde o nesneyi işler ve anlamlandırır. İşte o ilk saniyeden daha kısa sürede zihnimizde beliren ilk kaba, geometrik formu yakalayıp tuvale hapsetmek istiyorum. Dolayısıyla bu bir başkaldırı değil; herkesin her gün gördüğü ama hızından dolayı fark etmediği o temel formları görünür ve kalıcı kılma çabasıdır. Bir nevi, görsel algının ilk saniyesini donduruyorum.

Sanat tarihindeki ilham kaynaklarıma gelirsek, formun ve rengin sınırlarını zorlayan, nesneyi özüne indirgeyen ustalar yolumu her zaman aydınlattı. Picasso ve Braque’ın nesneyi parçalara ayırıp yeniden inşa eden kübist yaklaşımı; Matisse’in renklerin o saf ve güçlü dengesini kullanış biçimi benim için çok değerlidir.

Özellikle geometrinin ve soyutlamanın sınırlarında gezinirken Kandinsky’nin renk-biçim ilişkisinden ve Maleviç’in geometrinin o en yalın, en saf gücüne olan inancından (süprematizminden) besleniyorum. Bu ustaların açtığı yoldan yürüyerek, geleneksel olanı reddetmek yerine, onun temelindeki o görünmez geometrik iskeleti izleyiciye sunmayı tercih ediyorum.

Gelecek projelerinizde bu geometrik soyutlama dilini farklı disiplinlerle (örneğin dijital sanat, enstalasyon veya sinematografik bir anlatı) birleştirmeyi düşünüyor musunuz? Sanatınızın bir sonraki evrimsel adımı ne olacak?

Gelecekte bu dili farklı disiplinlerle birleştirmeyi düşünmekten ziyade, ben zaten hep bu disiplinler arası geçişin tam ortasında duruyorum. Benim resimle ve geometrik formlarla kurduğum bağın temelinde, asıl mesleğim olan mimarlığın etkisi yadsınamaz. 1984 doğumlu bir mimar olarak çevremi gözlemlemek, yapıları, boşlukları ve oranları analiz etmek zaman içinde bende bir reflekse dönüştü. Dünyayı zaten formların ve geometrinin birleşimi olarak görmeye programlanmış bir zihnim var.

Mesleğim gereği dijital ortamda çizimler ve projeler oluşturma pratiğim, resim yapma tutkumla birleşince, dijital illüstrasyonlar üretmeye de hemen hemen aynı dönemlerde başladım. Dolayısıyla benim için geleneksel tuval ile dijital ekran arasında keskin bir sınır yok; ikisi de aynı amaca hizmet eden farklı araçlar. Dijital alanda da yine o tanıdık, daha sadeleştirilmiş geometrik dili ve illüstrasyon tabanlı yaklaşımı sürdürmek, formları dijitalin esnekliğiyle yorumlamak bana büyük bir üretim özgürlüğü sağlıyor.

Sanatımın bir sonraki evrimsel adımı, bu iki alanı (geleneksel akrilik tekniğini ve dijital illüstrasyon dilini) birbirini besleyen iki ana damar olarak daha da derinleştirmek olacak. Yapay ve büyük sıçramalar yerine, bu iki disiplinin kendi içindeki paslaşmalarını artırmayı, dijitaldeki o yalın illüstrasyon estetiği ile tuvaldeki o milimetrik işçiliği birbirine daha çok yaklaştırmayı hedefliyorum. Zaten tuval üzerindeki eserlerimi gördüklerinde insanlar dijital eser olduğuna öyle çok inanıyorlar ki bunlar fiziksel eser mi yoksa dijital mi diye sormuyorlar bile. Durum böyleyken neden bu iki disiplini birbirine daha da yaklaştırmayalım ki?

Benim için evrim, ürettiğim bu özgün geometrik dilin kendi sınırları içinde daha da olgunlaşması ve rafine hale gelmesi olacak. Açıkçası kendim ürettiğim bu multi-disipliner tarzla çok mutluyum. Sonraki adımlar; daha da sadeleşip, daha da ilkel bilincin derinliklerine inip yarattığım bu tarzı geliştirmek üzerine olacak. Hem bez tuvalde hem de dijital tuvalde.